جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
132
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
به همان ترتيبى كه در تركستان هست اين امتياز را هم دارد كه با وزارت خارجه در سنپطرزبورگ حق مكاتبه خواهد داشت . اين تغييرات كه ديرزمانى تحت مطالعه بوده هرچند دور از انتظار مينمود بواسطهء ازدياد اهميت سياسى و وضع ممتاز ماوراى درياى خزر كاملا بجا بوده است ضمنا چهار نفر خان مرو كه در كتاب سابق خود احوال ايشان را بازنمودم از اختيارات ادارى نسبت به افراد ايل و طايفهء خود محروم گرديدند ، اما مقررى دولتى سالانه به مبلغ 120 ليره تمام عمر دريافت خواهند داشت و افسران روس جاى ايشان را گرفتهاند . بارزتر از اين كار دليل و شاهدى دربارهء زوال موفقيتآميز مبانى قديم قبيلهاى و عادات و رسوم ديرين كه در ميان اقوام مغلوب تركمن وجود داشته است نميتوان يافت ، همان مردمى كه تا ده سال پيش با فاتحان خويش كه اكنون نسبت به آنها رويهء اطاعت و بندگى دارند مبارزه مينمودند . ژنرال كوروپاتكين - صفات شخصى فرماندار جديد از وضع و شكل تازهء حكومت آنجا هم بيشتر قابلتوجه است . بجاى يك پرفسور آرام و فارغ از عوالم جنگ كه از كار طبقهبندى مجموعهء حشرات خود بيش از بازديد كردن نفراتش رضايت خاطر حاصل ميكرد حالا عنصر معتمد و على البدل اسكوبلف « 1 » آن سرباز ممتاز و رزمشناس آسياى مركزى گرديده است . كوروپاتكين كه در سال 1848 تولد يافته از 18 سالگى وارد خدمت نظام تركستان شده و علاوهبر نبردهاى ديگر در محاصره و سرانجام تسخير سمرقند شركت داشته است و پس از اتمام دورهء تحصيل در دانشكدهء نظام در 1874 يكسال در الجزاير همراه نيروى اعزامى فرانسه در صحراى كبير بود و اولين كتاب خود را در باب آن جنگ نوشت . سپس به آسياى مركزى بازگشت و در نبرد خوقند در لشكر اسكوبلف خدمت كرد و در آن مورد مجروح و به دريافت نشان سن جرج نايل شد . در 1876 براى مذاكره عقد قراردادى با يعقوب بيك كاشغر ( درست ضد
--> ( 1 ) - Skobeleff